แผนงานสร้างเสริมวัฒนธรรมการอ่าน Reading Culture Promotion Program

เข้าสู่ระบบ
ลืมรหัสผ่าน

ค้นหา

บทความงานวิจัย

หมวดหมู่

ตามรอยมือแปล ‘ฝังหัวใจข้าไว้ที่วูนเด็ดนี’ ( ตอนจบ )

 

สังเกตได้อีกอย่างว่า คุณไพรัชไม่ค่อยทิ้งร่องรอยอะไรบนโลกออนไลน์ไว้ให้คนอื่นๆ ตามถึงตัวได้เลย ไม่ว่าจะเป็นงานแปล หรือแม้แต่เรื่องราวในสังคมจักรยาน

 

จริงๆ ก็ไม่เชิงตั้งใจนะ สำหรับเรา การปรากฏตัวในขณะที่เราไม่ได้คิดจะไปหาชื่อเสียงอะไร มันก็เป็นเรื่องแปลกๆ บางคนอาจจะชอบบอกว่าตัวเองเป็นใครทำอะไร แต่เราไม่คิดจะพูดเรื่องพวกนี้ อีกอย่างโลกออนไลน์ความคิดเห็นมันหลากหลายเสียจนเราไม่รู้เราพูดกับใคร แล้วในโลกออนไลน์ก็มีตั้งแต่เด็กไม่ประสีประสาไปกระทั่งแก่มากๆ อีกอย่างเขาก็ทะเลาะกันเยอะแยะไปหมด แต่ที่รักกันออนไลน์ก็คงมี แต่งงานกันออนไลน์ ออกลูกออนไลน์ (หัวเราะ) หรือตายไปแล้ว ก็ยังมีฝังศพออนไลน์ ซึ่งในโลกออนไลน์ เราคงไม่ทำอะไรถึงขั้นนั้น แล้วก็ไม่เคยใช้นามปากกาอะไรในการเขียนหนังสือ ใช้แต่ชื่อจริง นามสกุลจริงมาตลอด

 

ในโลกของจักรยานก็เหมือนกัน ผมก็ไม่เคยไปเขียนชื่อที่อยู่ แล้วก็ไม่เคยปรากฏตัวอะไรมากมายนัก แต่จะไปปิดใครได้ ถ้าคุณอยู่ในเว็บไซต์จักรยาน จะซื้อของก็ต้องบอกชื่อจริง ที่อยู่จริง ก็แค่นั้นเอง ไม่ใช่ความลับใหญ่หลวงอะไร เพียงแต่ไม่นิยมที่จะไปทำท่าแบบ ผมหน้าตาอย่างนี้ ทำงานอะไร ไปไหนมา ทำอะไรอยู่ อย่างรูปจักรยานที่เอาลงบล็อก ผมคิดว่าถ่ายแต่ตัวจักรยานก็น่าจะพอแล้ว แต่ผมก็มีเพื่อนจักรยานหลายคนนะ ไม่ว่าจะเป็นนักปั่นหรือเจ้าของร้าน หรือช่างจักรยาน ไม่ได้ปิดกั้นตัวตน เพียงแต่ไม่ได้คุยเรื่องตัวเองมากนัก

 

พูดถึงจักรยาน ไม่ทราบว่า คุณไพรัชปั่นจักรยานมากี่ปีแล้ว ทำไมถึงเลือกใช้มันเป็นพาหนะในชีวิตประจำวัน

 

ก็ปั่นมาประมาณ 5ปี ที่เริ่มปั่นจักรยาน เพราะรู้สึกว่าทุกอย่างในชีวิตมันทับถมกันสร้างความเคยชินให้เราในการอยู่กับที่ เพนท์รูปก็เพนท์อยู่กับที่ ถ่ายภาพบางอย่างก็ไม่ได้ไปไหนไกล วนเวียนอยู่กับอะไรสักอย่าง อ่านหนังสือ หาความรู้ ทำงานก็อยู่กับที่ กลับบ้านก็อ่านอินเทอร์เน็ต

 

    ถึงจุดหนึ่ง รู้สึกว่าร่างกายไม่ได้เคลื่อนไหวมากๆ มันไม่ดี เหมือนกับเราอยากจะกระโดดออกจากร่างกายของเรา เพื่อไปโลดเต้น หรือไปทำอะไรอย่างอื่น ขณะที่ตัวเองง่อยเปลี้ยอยู่ แต่จิตวิญญาณมันโลดไปแล้ว

 

ก็เลยมาคิดว่า จริงๆ แล้ว ชีวิตไม่ควรเป็นอย่างนี้ มาคิดได้หลังจากทำผิดกับร่างกายมานาน

 

อาศัยแรงกระตุ้นจากอินเทอร์เน็ตด้วยหรือเปล่า ช่วง 4-5ปีก่อนรู้สึกว่ากระแสจักรยานเริ่มเป็นที่สนใจขึ้นมาบ้างแล้ว

 

ไม่เลย ผมไม่ได้อ่านเว็บจักรยานมาก่อนปั่น ครั้งแรกอยากปั่นออกกำลัง ประมาณปี 50ตอนนั้นไม่รู้เรื่องขนาดจักรยานเลย ก็ถามเพื่อนคนหนึ่งแถวเกษตร เขาบอกมีรถที่ซื้อมาถูก แล้วเอาไปซ่อม ตอนนั้นไม่รู้เรื่องเลยว่า ล้อมันขนาดไหน มันก็บอกยินดีจะยกให้ ผมก็เอา

 

จุดเริ่มต้นไม่ได้คิดอะไร คืออะไรก็เอา มันเป็นรถล้อ 24นิ้ว ซึ่งเป็นรถที่ไม่เข้าท่าที่สุดในบรรดาจักรยานทั้งหลาย เพราะถ้าใครใช้ 24ได้ ทำไมไม่ใช้ 26เสียเลย แล้วคนที่ใช้ 26จะใช้ 24ไปทำไม เมื่อต้องการใช้จักรยานที่มีขนาดเล็ก ก็น่าจะไปใช้ล้อ 20ซึ่งแพร่หลายกว่า ฉะนั้น รถล้อ 24จึงเป็นรถประหลาดของโลกจักรยาน

 

พอมาปั่นก็ปรากฏว่ามันผิดขนาด ปั่นแล้วปวดหัวเข่า ทนปั่นอยู่หลายอาทิตย์เหมือนกัน สุดท้ายก็ไม่ไหว ซื้อใหม่ดีกว่า ก็เลยไปซื้อเสือภูเขามือสองมาคันหนึ่ง เกือบๆ สองหมื่น

 

 

 

แล้วพัฒนาจากปั่นออกกำลังเป็นปั่นไปทำงานได้อย่างไร

 

พอได้คันใหม่มาก็ปั่นออกกำลังทุกวัน แต่เราทำงานตอนเย็น เที่ยงหรือบ่ายโมงเราก็ต้องออกไปปั่น สัก 1-2ชั่วโมง แล้วกลับมาอาบน้ำแต่งตัวเพื่อจะขับรถไปทำงาน เป็นอย่างนี้อยู่พักใหญ่ ถึงจุดหนึ่งก็ไม่ไหว มาคิดได้ว่า ปั่นไปทำงานมันซะเลยดีกว่า

 

เลยมาหาทางว่า การออกถนนนี่มันอันตรายแค่ไหน เราเคยออกก็แค่ใกล้ๆ บ้าน แต่ถ้าไปทำงาน ระยะทางก็ยังไม่ไกลเกินไป ประมาณ 12กิโลเมตร พอดีผมต้องทำงานวันอาทิตย์ เลยเป็นฤกษ์เริ่มต้นที่ดี ก็เลยตัดสินใจปั่นแม่งเลย ทีแรกก็คิดเรื่องที่จอดรถ ถ้าต้องจอดข้างนอกไม่ได้อยู่แล้ว ก็เลยเอาไปจ่อมไว้ตรงไม่ไกลจากโต๊ะตัวเอง เพราะวันอาทิตย์มีคนมาทำงานน้อยหน่อย เรื่องเอารถไปไว้ใกล้โต๊ะตัวเองนี่ ผมทำคนแรกในออฟฟิศเลย ทำไปทำมาก็กลายเป็นนิสัยที่จะต้องปั่นไปทำงานเป็นส่วนใหญ่

 

ปั่นไปทำงานตอนบ่ายๆ ไม่น่าจะมีปัญหาอะไร แต่ตอนกลางคืนต้องปั่นกลับคนเดียว เคยเจออะไรแปลกๆ มาบ้าง

 

ตอนปั่นกลับ มันก็ไม่ดึกดื่นอะไรมาก แค่สี่ทุ่มกว่า รถก็ยังคับคั่งอยู่ แต่ก็เคยมีประสบการณ์อยู่บ้างเหมือนกัน วันนั้น มีมอเตอร์ไซค์ซ้อนสองคนมาขี่ไล่หลัง ค่อยๆ ตามเรามาในซอย พอเลยเราไป เขาก็เลี้ยวกลับมาชลอดูเราอีก เราก็เดาไม่ถูกว่าคิดยังไง แล้วในซอยมันจะมืดสลับสว่าง คิดว่าชักไม่ดี ก็เลยจอดตรงร้านขายของ ไม่ได้กลัวนะ แต่ลักษณะอย่างนี้มันไม่เข้าท่า แง่มุมพวกนี้ก็ต้องระวังไว้บ้าง

 

ส่วนในแง่ความปลอดภัยของตัวเองในการขี่ เราก็ต้องประดับไฟโน่นนี่ให้คนอื่นเห็นชัดเจน และต้องไม่หาอันตรายให้ตัวเอง จะเลี้ยว จะเปลี่ยนเลนก็ต้องแน่ใจ ถ้าไม่มีอะไรมากก็เลียบซ้ายไปเรื่อยๆ

 

ปั่นไปทำงานวันแรกตัดสินใจยากไหมคะ เพราะบางคนจะมีข้อแม้ค่อนข้างเยอะ กลัวโน่นกลัวนี่

 

แน่นอน ตอนเริ่มต้นมันจะเต็มไปด้วยคำถาม มันจะเกิดอันตรายได้ง่ายไหม เจ็บไปจะทำยังไง

 

    อย่างผมขับรถมา 30ปี แล้วไปขี่จักรยาน ก็คิดเยอะเหมือนกัน พรรคพวกที่รู้จักกันมาเห็นเราย้อกแย้กขี่จักรยานจะคิดยังไง แต่เราก็เอาชนะความคิดเหล่านี้หมด เพราะประโยชน์ของจักรยานเราได้กับตัวเอง

 

สิ่งที่เราทำ คนอื่นเขาไม่ได้กับเรา คนอื่นก็ไม่ควรมากำหนดอะไรเรา

 

การมอง ทุกคนในโลกก็มองทุกสิ่งต่างกันไปหมด บางคนอาจจะเห็นเป็นเรื่องกระจอกงอกง่อย ไม่ค่อยมีสตางค์ หรือมองว่าพวกนี้บ้าคลั่งรักษาสิ่งแวดล้อม หรือเป็นพวก health-freaks ความคิดเหล่านั้นก็จะอยู่กับคนคิด แต่ตัวเรารู้ว่าตัวเราองเป็นยังไง กำลังทำอะไร ฉะนั้น เรื่องนี้จะต้องยืนหยัดในสิ่งที่ตัวเองคิด พอปั่นมากๆ เข้า มันก็ไม่เหลือแล้วเรื่องที่จะกังวลอะไรน่ะ คนรู้จักหลายคนเอาข้อเสียมาอ้าง ถามผมว่า “นายปั่น ไม่กลัวเหรอ” ก็กลัวแหละ แต่ก็ค่อยๆ ไป

 

เปอร์เซ็นต์อุบัติเหตุบนถนน ที่เจ็บและเสียชีวิตมากที่สุดคือมอเตอร์ไซค์ ถัดมาเกิดขึ้นกับคนเดินถนน ถัดไปอีกคือจักรยาน

 

เพราะสัดส่วนของคนใช้มอเตอร์ไซค์หรือคนใช้ถนนมากกว่าจักรยานหรือเปล่า

 

ก็ใช่ แต่จริงๆ แล้ว อย่างตัวมอเตอร์ไซค์เขามีความเร็ว ฉวัดเฉวียนได้ แต่จักรยาน ถ้าจะตัดหน้าใคร แค่คิดก็บ้าแล้ว นอกจากรถมันติดบนถนนอยู่นิ่งกันหมดอยู่แล้ว เราค่อยไปซ้ายขวาได้

 

เคยได้ยินคำกล่าวหนึ่งว่า อุบัติเหตุที่เกิดกับจักรยาน พอๆ กับคนที่ถูกฟ้าผ่าตาย

 

อันนี้เป็นข้อเท็จจริง ไม่ว่าที่ไหน เหมือนเรื่องนักจักรยานออกทัวร์แล้วถูกฆ่าตาย มันก็คล้ายๆ กับนักท่องเที่ยวที่ถูกจี้ปล้น แต่มันจะเป็นเหตุให้เราไม่ต้องไปเที่ยวไหนหรือ เช่นเดียวกัน จักรยานเองก็มีคนถูกทับตายอยู่เรื่อย แต่ทำไมเราถึงจะต้องคิดว่าไม่น่าเริ่มปั่นจักรยาน เหมือนเหตุที่เกิดไม่นานมานี้ตรงแยกพระโขนงฝั่งเข้าเมืองที่ผมปั่นผ่านทุกวัน คือคนปั่นเขาไม่รู้ว่ารถ 3เลน เลนขวาสุดมันไปตรงได้เลย แต่เลนกลางถัดมาจะตรงก็ได้ และมีลูกศรให้เลี้ยวซ้ายได้ด้วย

 

ถ้าจักรยานจะไปตรงในแยกเช่นนี้ แล้วรถกำลังไหล เราก็จะออกเลนขวาแล้วมองดูว่า รถอื่นจะไม่มาตัดหน้าเรา แต่ขณะที่รถติดไฟแดง แล้วรถทางซ้ายไปได้ เราต้องหยุด และแสดงให้เขาเห็นว่าเราไม่ได้ไปซ้าย เพราะบางครั้งรถเมล์มันสูง และอยู่เลนกลาง เมื่อจะเลี้ยวซ้าย จึงไม่เห็นว่าจักรยานกำลังจะตรงไป นี่คือเหตุที่มันเกิดขึ้น และถึงตาย

 

จริงไหมที่คนส่วนใหญ่พูดกันว่า อุบัติเหตุส่วนใหญ่ของจักรยานเป็นพวกจักรยานแม่บ้าน

 

อาจเป็นได้ แต่ผมว่าน่าจะเรียกจักรยานชาวบ้านมากกว่า ถ้าพวกนี้เกิดเหตุ มักจะมีสองอย่าง คือ เขาไม่ค่อยได้ออกในสถานการณ์แบบนี้เท่าไหร่ พอเขาออก มันถึงเกิดเหตุ ไม่รู้จังหวะว่าควรไปควรหยุด ส่วนอีกอย่าง คืออุบัติเหตุจริงๆ อย่างรถเมล์เบรคแตกไปทิ่มใส่คนขายล็อตเตอรี่ ซึ่งเขาปั่นเก่งกว่าเราอีก เพราะชีวิตเขาอยู่กับจักรยานตลอด ถ้ามันเกิดอะไรขึ้นกับเขา แสดงว่าเป็นอุบัติเหตุจริงๆ

 

นอกจากอันตรายประเภทโดนดักจี้ปล้น ยังมีอันตรายอื่นๆ ที่ควรระวังอีกไหม

 

เคยมีคนมาโพสต์ไว้ในเว็บไซต์จักรยานว่ามีเด็กแว้นที่หมั่นไส้จักรยาน เห็นใครใส่หมวกกันน็อก แต่งตัวแบบจะไปแข่ง ตูร์ เดอ ฟรองซ์ ไม่ได้ เขาก็จะเข้ามาถีบ หรือตีหัว แล้วก็ไป แบบนี้ก็มีเหมือนกัน

 

ปั่นมา 5ปี ต้องเคยเจออุบัติเหตุบ้าง

 

Pairat Saensawat

 

แน่นอน…เคยเจอหมากัด รถล้ม มอเตอร์ไซค์ชนท้าย แล้วก็เคยตีลังกาในออฟฟิศด้วย วันนั้นเขาดับไฟข้างล่าง เราปั่นผ่านลูกระนาดอันแรกไป แล้วลืมว่ายังมีอีกอัน มันมืด แล้วเราปั่นเร็ว มารู้ตอนที่ชนพอดี เราก็กดเบรกทั้งหมดทันที คำว่าตีลังกาของคนอื่นเป็นยังไงไม่รู้ แต่ของเราคือหมุนเป็นครึ่งวงกลม 180องศาเลย แล้วตัวก็ถลาลงมา หัวโขกพื้น แต่ใส่หมวกอยู่ ดีที่ไม่เป็นไร ยังปั่นกลับได้ พรรคพวกฝรั่งมันจึงบอกผมว่า “You must be crazy to bike to work!”

 

สำหรับกรณีหมวกกันน็อก จำเป็นมากไหมในการปั่นจักรยาน

 

มันก็มีแง่มุมอีก ต้องพูดว่า ใครอยากจะป้องกัน ก็เป็นเรื่องที่ดี แต่บางคนเขารำคาญ ไม่ชอบ จะไปว่าอะไรเขา

 

เวลามีคนเปิดประเด็นเรื่องหมวกกันน็อกในเว็บไซต์จักรยานทีไร เห็นเถียงกันเป็นซีรีย์ยาวมาก

 

ก็มีคนเขียนไว้ว่า ตราบใดที่ผมรับผิดชอบตัวเอง ถ้าผมไม่ใส่หมวก ใครจะเป็นอะไรไหม แต่เราอยากจะตอบไปว่า สมองคุณก็เป็นของคุณ แต่ถ้าคุณไปตัดหน้าใครขึ้นมา คนผิดไม่ใช่คุณ แต่เขาต้องไปรับโทษมากกว่าถ้าคุณตาย มันยุติธรรมกับสังคมหรือ ถ้าเราไม่ใส่หมวกแล้วกลิ้งลงไปข้างทาง หัวไปกระแทกสะพาน ก็โอเคทำตัวเอง แต่บางทีสะกิดกันแล้วเราล้ม รถเขาไม่ได้ผิดอะไรมาก แต่เราสมองเละเพราะไม่สวมหมวก คนขับรถยนต์ก็เลยซวย คิดดูแล้วกันว่า มันมีผลต่อคนอื่นหรือเปล่า

 

ถ้าคนอ่าน WAY อยากเริ่มปั่นบ้าง ในฐานะคนปั่นมาก่อน มีคำแนะนำอย่างไรบ้าง

 

ถ้าอยากปั่นก็ต้องลองดู ขั้นตอนที่อยากแนะนำคือ หนึ่ง ใจของคุณอยากทำตรงนี้จริงๆ หรือเปล่า ตัดเรื่องฐานะ ความเคยชินเก่าๆ ทั้งหลายออกไป ชีวิตบางคนอาจมีภาระมากมายหรือมีภาพลักษณ์ต่างๆ ค้ำอยู่ จนไม่อาจทำได้ง่ายนัก

 

จากนั้นก็ต้องถามตัวเองว่า ทำใจกับสภาพของคนขี่จักรยานได้ไหมว่า จักรยานต้องเสียเปรียบทุกยานพาหนะที่เคลื่อนไหวบนถนน ตั้งแต่มอเตอร์ไซค์ สามล้อ แท็กซี่ รถเมล์ รถบรรทุก จักรยานมาเป็นอันดับสุดท้าย ทั้งความเร็วและสิทธิ์บนถนน สิทธิ์นี่หมายถึงสิทธิ์ที่คนคิดกัน ไม่ใช่สิทธิ์ตามกฎหมาย ทำใจเรื่องนี้ไว้หรือยัง

 

ข้อถัดมาคือ สู้ทนต่อสภาพอากาศ ฝุ่น ควัน ระยะทาง ที่จะปั่นไปได้ไหม การสู้กับอากาศ คือ แดด ฝน ลมหนาว รถเปียก น้ำกระเซ็นใส่ ข้าวของเปียก เตรียมรับมือได้ไหม เพราะบางทีตอนออกจากบ้านฟ้าแจ่มใส แต่ปั่นๆ ไปฝนเทใส่ก็ได้

 

ถัดมาคือความสะดวก เมื่อถึงจุดหมายแล้ว มีสิ่งอำนวยความสะดวกให้เราไหม เช่น อาบน้ำเปลี่ยนเสื้อผ้า จอดรถ รถต้องอยู่ในที่ปลอดภัย ต้องดูส่วนประกอบต่างๆ แล้วตัดสินใจว่าตัวเองเหมาะที่จะทำอย่างนั้นหรือเปล่า

 

ถ้าพร้อมในเรื่องเหล่านี้ เรื่องเส้นทาง ถนน จราจร มารยาทคนขับรถ อุปสรรคต่างๆ จะเป็นเรื่องถัดมาที่จะต้องหาทางรับมือกับมัน การฝึกฝนไม่มากนักจะช่วยให้ผ่านเรื่องเหล่านี้ไปได้ไม่ยาก นานไปก็คล่องเอง

 

รางวัลสำหรับการผ่านพ้นอุปสรรคเหล่านี้ ที่สำคัญสำหรับผม คือ การมีอิสรภาพในการเคลื่อนไหวไปไหนต่อไหนก็ได้ด้วยแรงของตนเอง

 

ที่ผ่านมาเป็นประสบการณ์การปั่นในเมือง แล้วการปั่นทางไกลล่ะคะ มีความแตกต่างไหม

 

ปั่นทางไกล ก็เป็นอีกประเภทหนึ่งของการใช้จักรยาน มันก็มีรูปแบบ จุดประสงค์ต่างกันอยู่บ้าง มาสรุปรวมกันตรงคำว่า ‘ไกล’ พวกปั่นไกลประเภทแรก ปั่นเป็นร้อยๆ กิโลต่อวัน หรือมากกว่านั้น เป็นพวกเสือหมอบ เอาความเร็วเข้าว่า เขาก็ไปของเขาได้ ใช้รถที่มันเบาและเร็ว แต่การปั่นไกลอีกประเภท เป็นการจับกลุ่มไปไหนไกลๆ จะเป็นพวกท่องเที่ยว มีคนดูแล และมีจุดอำนวยความสะดวก ที่พัก มีรถบริการขนของให้และเก็บคนที่ปั่นไม่ไหว จัดโดยเอกชนหรือสมาคม ไปกันทีหลายวัน หลายจังหวัด พวกนี้ก็นับเป็นพวกปั่นทางไกล แต่ก็ยังไม่ใช่ทัวริ่ง

 

พวกทัวริ่ง ตามชื่อ คือเอาการท่องเที่ยวเป็นหลัก ไปหลากหลายที่ แวะที่โน่นที่นี่ ทัวริ่งเองก็ยังแบ่งเป็นหลายประเภท หนึ่ง คือทัวร์เบาแรง ไม่ต้องขนของมาก ไปแล้วพักโรงแรม ไปได้ทั่วประเทศ โดยที่ไม่ต้องแบกอะไรมากมาย พวกนี้เรียกว่า เครดิตการ์ดทัวริ่ง เขาอยากพักไหน อยากกินอะไรก็ได้ อีกประเภทคือ ทัวริ่งแบบแบกของไปเอง พึ่งตนเอง หาที่พักตามหมู่บ้าน วัด แบกเครื่องนอน เครื่องมือเครื่องไม้ ทำอาหาร อาจจะไปเดี่ยวหรือหมู่คณะก็ได้

 

ที่เหลือก็เป็นประเภทตุหรัดตุเหร่พเนจร จาริกแสวงบุญด้วยจักรยานไปเรื่อย ค่ำไหนนอนนั่น แต่ต้องมีจุดหมายหน่อย เพราะถ้าไม่มีมันจะเหมือนคนบ้านะ (หัวเราะ) ฉะนั้น ถ้าเรียกจักรยานจาริกทัวริ่ง แสดงว่าต้องมีจุดหมาย อย่างบางคนที่เขาปั่นไปปักกิ่ง คือ จะไปทางไหน ยังไงก็ต้องถึงปักกิ่งภายในเวลาที่กำหนด แต่ระหว่างทางจะได้ประสบพานพบฉากต่างๆ หมู่บ้าน ผู้คน อารยธรรม วัฒนธรรมแปลกๆ ค่อยว่ากันอีกที

 

แล้วอย่างคุณไพรัชนับเป็นทัวริ่งกลุ่มไหน

 

ก็เป็นทั้งแบบเป็นกลุ่มและไปคนเดียว ตอนนี้ผมถือว่า จักรยานคือการใช้ชีวิต ไม่ใช่เครื่องมือมาอวดกัน หรือเอาไปโลดโผน เราถือว่าจักรยานอยู่คู่กับเรา ส่วนใหญ่ถ้าอยากไปไหน ถ้าไม่มีภาระต้องพาใครไป หรือซื้อของ ขนของ ก็จะเอาจักรยานไป ถ้าเวลาไปไกลๆ ก็จะชอบแบบพึ่งตนเอง อาจจะแบกของหนักหน่อย แต่รวมๆ แล้ว ต้องบอกก่อนว่า ตัวเองก็ไม่ใช่นักจักรยานที่เก่งอะไรสักอย่าง ปั่นก็ไม่เร็ว เจอเนินชันก็เข็นเอา เพียงแต่ใช้จักรยานเพราะมันถูกเรื่องกับการใช้ชีวิตของเรา

 

ระหว่างปั่นในเมืองกับปั่นทัวริ่งทางไกล อย่างหลังนี่ถือว่าต้องใช้ใจที่ใหญ่กว่าไหม

 

แน่นอน ถ้าปั่นหลายคนก็อุ่นใจหน่อย แต่ปั่นคนเดียวก็ต้องตั้งใจพอสมควร

 

หลังๆ มา รู้สึกว่าเวลามองจักรยาน เหมือนความมีตัวตนของชาวจักรยานมีมากขึ้น

 

การมีตัวตนที่ว่า มันก็ต้องสร้างเหมือนกัน ถ้าคุณไม่ค่อยๆ คิดมันขึ้นมา คุณก็ปั่นแบบซังกะตายไปอย่างนั้น ถึงเวลาอะไรนิดหน่อยก็ไม่ใช้จักรยาน อยากไปเที่ยวไหน ไม่ไกลเท่าไหร่ ถ้าไปคนเดียวก็ขับรถไป แต่ถ้ามีธุระก็อีกเรื่องหนึ่ง แต่เราคงหนีรถยนต์ไปไม่พ้นหรอก ฉะนั้น การใช้ให้ถูกเรื่องมันก็โอเค แต่ใครที่เลือกมาทางนี้ ก็คือเลือกแล้วว่าจะสร้างตัวตนขึ้นมากับสิ่งเหล่านี้ และถ้าไปกันได้ดีนั่นก็แสดงว่า เขาทำได้

 

เมื่อ 20ปีก่อน เคยทึ่งกับพวกบิ๊กไบค์ ได้ยินเสียงหึ่มๆ แล้วมันก็น่าเล่นเหมือนกัน แต่เดี๋ยวนี้เชื่อไหมว่า หมดความนับถือพวกบิ๊กไบค์เลย เพราะมันแพงก็แพง กินน้ำมันก็ไม่ใช่น้อย แล้วยังเสียงดังรบกวนชาวบ้านอีก มันคนละโลกกับจักรยานทัวริ่งที่ไปกันเป็นกลุ่ม อาจมีถึง 40-50คน แต่ไม่ได้ก่อความเดือดร้อนให้ใครเลย อาจจะแค่สั่งอาหารที่ร้านแล้วแม่ค้าทำไม่ทัน ก็เป็นเรื่องน่าดีใจที่ได้เห็นภาพคนเขาทำได้แบบนี้ เราก็อยากทำและอยากสนับสนุนให้คนอื่นทำ เพราะมันเป็นเรื่องที่ใช้พลังกายและใจคู่กันในการที่จะทำอะไรบางอย่างให้สำเร็จ

 

การที่ปั่นไปแล้วได้สัมผัสชีวิตผู้คนตามรายทาง เป็นผลพลอยได้ หรือเป็นอีกวัตถุประสงค์หนึ่งในการปั่นจักรยาน

 

ทีแรกไม่ได้คิดเรื่องนี้เลย เพราะชีวิตที่ผ่านมา 20กว่าปี เวลาไปต่างจังหวัด ไปเจอร้านค้า ก็ได้พูดคุยกันบ้างนิดหน่อย แต่พอมาปั่นจักรยาน เรารู้เลยว่ามันไปอีกขั้น คือเราไปได้ทุกซอกทุกมุม ไม่รู้ใช้คำถูกหรือเปล่านะ แต่รู้สึกว่ามันเป็นการสัมผัสมวลชน เพราะเป็นมวลชนจริงๆ ที่เขาเป็นคนส่วนใหญ่ของประเทศเรา อย่างปั่นผ่านตลาดพระโขนง เราก็หยุดดูนู่นซื้อนี่ ทักแม่ค้า เมื่อคืนก็ซื้อไก่ปิ้งแถวถนนเพชรบุรีไปฝากหมา บางทีก็หยุดคุยกับแม่ค้าหน่อยนึง แม่ค้าน้ำท่วมไหม บ้านอยู่ไหน แล้วคนแถวนี้เขายังไงกัน แม่ค้าบอก บางคนเขาเอารถมาจอดบนสะพานคลองตันแล้วตำรวจมาไล่ไป นี่แหละ สัมผัสมวลชน เพราะข่าวเหล่านี้ เราไม่มีวันที่จะได้รับรู้หรอก

 

คือเราทำตัวพื้นๆ เราก็ได้เรื่องทุกอย่าง แต่ก็มีทั้งดีทั้งร้าย ไม่ใช่ว่าโลกจะโรแมนติกไปหมดนะ ก็มีที่เขาไม่อินังขังขอบอะไรกับเรา บางครั้งเจอยามไล่ ปั่นในสวนลุมแล้วทะเลาะกับยามบ้าง นั่นก็เป็นมวลชน แต่เราต้องเข้าใจ มันเป็นธรรมดาของโลก แต่การได้อยู่กับยานพาหนะนี้ ได้สัมผัส ได้รู้เห็นอะไรแบบนี้ ไม่ได้แปลว่าเราดีเด่น หรือทำตัวอ่อนน้อม มันแค่เป็นความจริงของชีวิตที่อยู่รอบตัวเรา เพียงแต่เราจะไปรับรู้มันหรือเปล่าเท่านั้นเอง

 

เรื่องตัวตนของคนปั่นจักรยาน ความหมายคือว่า มันเป็นอีโก้อีกชนิดหนึ่งหรือเปล่า เพราะคนปั่นก็จะมีลำดับขั้น มีพรรคมีพวก แล้วบางกลุ่มก็ไม่ยุ่งเกี่ยวสมาคมกัน      

 

อันนี้เข้าใจว่า ในระดับหนึ่งของโลกจักรยาน ความเข้าใจจะต่างกันไปหมด บางคนจะเห็นว่า จักรยานในเซ็คเตอร์ที่ตัวเองอยู่ มันคือสุดๆ ของชีวิตจักรยาน คนอื่นหรือสิ่งอื่นจะเป็นอย่างไร ไม่ใช่เรื่องของเขา ยกตัวอย่าง เสือหมอบ เสือภูเขา หลายกลุ่มจะอยู่ในโลกของเขา

 

พวกเสือภูเขาจ๋า บางพวกก็ไม่ได้ใช้ท่องเที่ยวไปไหน เพราะเขาต้องการขี่เพื่อออกกำลังเท่านั้น ลงแทร็คเพื่อขี่ฉวัดเฉวียน ลุยโคลน ขึ้นลงเนิน เขาถือว่าเป็นหน้าที่ของเสือภูเขา พอสมประสงค์ก็โอเค ซึ่งก็เป็นสิ่งที่ดี

 

หรือพวกเสือหมอบ เขาก็เอาความเร็วกับมัน แล้วก็เป็นกีฬาแพร่หลายทั่วโลก ที่เอาจริงเอาจังก็มี ตูร์ เดอ ฟรอง การแข่งจักรยานที่เป็นสุดๆ ของโลก ที่กระตุ้นใจคนให้มุ่งไปทางนั้น ซึ่งก็เป็นความเข้าใจในโลกแบบนั้น ซึ่งเราไม่ได้รู้เรื่องอะไรด้วย โดยพื้นฐานที่ใช้ในปัจจุบันก็ไม่ได้ไปเกี่ยวข้องกับเรื่องพวกนั้น

 

นักจักรยานที่รู้จักกันบางคนยังไม่ยอมเข้าใจว่า ทำไมจึงมีพวกปั่นทัวร์แบกของพะรุงพะรังเป็นไอ้บ้าหอบฟางลักษณะที่เขาเรียก ‘ซำเหมา’ ออกปั่นไปไกลๆ หาที่พักกางเต๊นท์นอน ทำอาหารกินเอง เป็นการหาเรื่องยุ่งยากให้ชีวิต ทำไมไม่ปั่นรถเบาๆ หาที่พักดีๆ นอน ของกินก็หาซื้อได้ไม่ยากเย็นอะไร แต่ผมว่าสองพวกนี้อยู่ในโลกการใช้จักรยานคนละฟากกันเท่านั้น

 

ฉะนั้น การที่ใครจะมีอีโก้ของตัวอย่างไรกับจักรยาน มันก็ตอบไม่ค่อยถูก เพราะเรามัน simple เสียจนไม่รู้จะพูดว่ายังไง

 

ไพรัช แสนสวัสดิ์

 

คล้ายๆ กับซามูไรที่เข้าถึงเซนจนไม่ต้องพึ่งดาบแล้วอย่างนั้นหรือเปล่า

 

พูดตรงๆ ผมอาจจะใช้รถที่มันมีราคาหน่อย ในบรรดาประเภทเดียวกัน แต่จริงๆ โดยจิตวิญญาณของคำว่าทัวริ่ง มันคือการออกเดินทางในลักษณะทัวริ่ง คือใช้อะไรก็ได้ ไม่จำเป็นต้องเป็นรถจักรยานทัวริ่ง เพราะรถทัวริ่งไม่มีหรอก ที่ว่าไม่มีเพราะจุดประสงค์ของมัน คุณจะไปช้าไปเร็ว แบกหนักแบกเบา อะไรก็ไปได้ แต่จักรยานทัวริ่งเขาออกแบบมาเพื่อให้ขี่ได้นานและสบายหน่อยแค่นั้นเอง แต่ถ้าคุณใช้เสือภูเขาแล้วแบกของไปได้ก็ไม่มีใครว่าอะไรหรอก ซึ่งเขาก็ใช้กันทั่วโลก แม้กระทั่งเสือหมอบ แรกๆ อาจจะเป๋ๆ หน่อย แต่ทนเอาก็ไปได้เหมือนกัน

 

เวลาจอดจักรยานแวะซื้อของ มีวิธีไหม ทำอย่างไรให้ปลอดภัยที่สุดคะ

 

สิ่งแรกๆ ที่คิดคือที่จอดจักรยานที่ปลอดภัย เพราะจักรยานมันเบา หยิบยกง่าย มีล็อกก็ตัดง่าย ไม่เหมือนมอเตอร์ไซค์ที่มีชั้นเชิงในการล็อก หรือถ้าจะยกเอาไปก็ไม่ง่าย ถ้าขาดที่จอดจักรยาน ก็จะเป็นอุปสรรคให้กับคนที่ใช้จักรยานแหนงหน่าย ไม่อยากเอาจักรยานไปห้าง

 

ทุกวันนี้ วันไหนที่ปั่นจักรยาน ก็คือวันนั้นไม่มีการไปแวะที่ไหน จักรยานอยู่กับตัว ไปทำงานก็จอดไว้ข้างๆ ตัว ถ้าที่จอดจุดไหนเราล็อกแล้วมองเห็นได้ก็โอเค แต่ส่วนใหญ่ไม่ใช่อย่างนั้น ซึ่งมันคืออุปสรรคสำคัญที่ทำให้การใช้จักรยานจริงๆ เป็นเรื่องยาก แล้วจักรยานหายนี่ก็ปัญหาใหญ่ที่เป็นกันทั่วโลก ไม่เฉพาะเมืองไทย

 

เคยเห็นในหนังฝรั่ง เขาถอดล้อหน้าหิ้วเข้าตึกไปด้วย แบบนี้พอได้ไหม

 

ก็ช่วยได้ระดับหนึ่ง แต่กับคนที่จะขโมยจริง ก็เอาจักรยานไปได้อยู่ดี

 

ในฐานะคนใช้จักรยานในชีวิตประจำวัน มีข้อแนะนำไหมว่า ทำอย่างไรจะกระตุ้นให้คนกรุงเทพฯหันมาปั่นจักรยานกันมากขึ้น

 

มี…แต่อาจจะรุนแรงหน่อยนะ คือ หนึ่ง ขึ้นราคาน้ำมันเบนซิน ต้องขึ้นอย่างน้อย 2-3เท่า สอง กั้นเขตในกรุงเทพฯ เก็บค่าผ่านเมือง ต้องเก็บอย่างไม่เกรงใจใคร เข้าเมืองนี่เก็บเลย 100-200บาท แล้วต้องกั้นให้รอบกรุงเทพฯเลย ใครเอารถเข้าเก็บ 200บาท ปีหน้าขึ้นราคาไปเรื่อยๆ คนที่คิดจะซื้อรถคงคิดหลายรอบหน่อย สาม ทางจักรยานผสมทางคนเดินในเมืองควรทำระดับเดียวกับรถไฟฟ้าบีทีเอส อาจจะใช้เงินหลายหมื่นล้าน แต่ต้องทำให้ทั่ว และ สี่ ต้องพัฒนารถขนส่งมวลเบาที่เบากว่าบีทีเอส เลี้ยวซ้ายขวาได้มากกว่า เพื่อลดการขับรถมาคนเดียวจอดในที่จอดรถแล้วก็ขับกลับ เพราะที่จอดรถหลายแห่งเป็นอย่างนั้น เช้ามาจะเข้าไปจอดอัดกันแน่นเลย ตกเย็นถึงค่อยๆ สางออก

 

คือตอนนี้ถึงเวลาต้องยอมรับกันว่า รถมันเยอะเกินไปแล้ว?

 

ผมก็สงสัยเหมือนกันว่า ทำไมเมืองเราต้องรับเทคโนโลยีเขามาทำรถ แล้วบริษัทขายรถก็โปรโมทขายรถสารพัด ขณะที่ประเทศญี่ปุ่นเอง ห้างสรรพสินค้าเขาไม่สร้างที่จอดรถนะ เขาโปรโมทให้ใช้รถไฟ ขนส่งมวลชนอื่นๆ และจักรยาน ทั้งที่ประเทศเขาเป็นเจ้าของเทคโนโลยีรถ ส่งออกรถ ทำไมประเทศเขาจึงไม่สนับสนุนการใช้รถ ทำไมประเทศเราทำไม่ได้

 

ความจริงเรื่องนี้ บริษัทเหล่านี้มีอิทธิพลต่อนโยบายของประเทศไทย เพราะยอดขายรถยนต์ในเมืองไทยมันเพิ่มขึ้นอย่างมากในช่วง 20ปีที่ผ่านมา ประเทศเรามันแย่ตรงนี้ คือด้วยอิทธิพลอะไรบางอย่าง มันมากลบสิ่งที่ถูกที่ควรได้

 

ทางการของเราอาจทำผิดไปก็ได้ที่คล้อยตามผู้เชี่ยวชาญตะวันตกซึ่งมาแนะนำเมื่อสามสี่สิบปีก่อนว่า กรุงเทพฯต้องขยายถนนรองรับการจราจรด้วยการสร้างทางด่วน หลังจากนั้นเราจึงมุ่งสร้างเครือข่ายทางด่วนเพื่อความสะดวกของรถยนต์ ความจริงน่าเป็นการสร้างเครือข่ายขนส่งมวลหนักและมวลเบากระจายไปให้ทั่วเมือง เพื่อขนส่งคน ไม่ใช่เพื่อรองรับรถเก๋งขึ้นไปติดกันเป็นแพ รวมทั้งสร้างทางจักรยานรวมทางคนเดินทั้งบนดินและเหนือพื้นดิน เอาแบบมีหลังคาก็ยังได้ถ้ายอมทุ่มสักหน่อย คุณภาพชีวิตของผู้คนน่าจะดีขึ้น เมืองใหญ่ที่กำลังเติบโตในภูมิภาคก็น่าเตรียมการสำหรับเรื่องนี้อย่างที่ผู้เชี่ยวชาญทั้งหลายท่านว่าไว้ แต่ไม่ค่อยมีใครฟัง

 

 

เรื่อง : อภิรดา มีเดช    ภาพ : อนุช ยนตมุติ

ตีพิมพ์ในนิตยสาร Way  กุมภาพันธ์ 2555

แนะนำเมื่อ 27ต.ค. 55
0ความคิดเห็น
Share

แสดงความคิดเห็น

 

 

กรุณา Login เข้าระบบก่อนแสดงความคิดเห็น หรือสมัครสมาชิกใหม่ คลิกที่นี่

 

 

จำนวนการเข้าชม: 6,833,722 ครั้ง